ปุ๋ยชีวภาพ

สาระน่ารู้เรื่องปุ๋ยชีวภาพ

ปุ๋ยชีวภาพ คือ

จุลินทรีย์ดินเป็นส่วนหนึ่งของระบบนิเวศน์ในดิน (soil ecosystem) และมีบทบาทที่สำคัญในการย่อยสลายสารอินทรีย์ แล้วแปรสภาพธาตุอาหารมาจากเดิมมาเป็นสารอนินทรีย์ (mineralizaton) ที่พืชใช้ง่ายหรือละลายสารประกอบอนินทรีย์ซึ่งละลายยากให้อยู่ในรูปที่พืชใช้ประโยชน์ได้ นอกจากนี้จุลินทรีย์หลายชนิดยังตรึงไนโตรเจนจากอากาศได้ด้วย จุลินทรีย์ดินจึงทำหน้าที่ขับเคลื่อนวัฏจักรธาตุอาหาร () อยู่ตลอดเวลาและมีบทบาทสำคัญที่ทำให้ดินมีความอุดมสมบูรณ์อย่างยั่งยืน ดังนั้นหากดินมีสมบัติทางชีวภาพเหมาะสม คือมีดุลยภาพด้านชนิด ประชากรและกิจกรรมของจุลินทรีย์ พืชย่อมมีแนวโน้มที่จะได้รับธาตุอาหารต่างๆมากขึ้น สำหรับพื้นที่ปลูกพืชโดยทั่วไปมักขาดแคลนธาตุอาหารหลักและบางบริเวณยังขาดแคลนธาตุอาหารรองและจุลธาตุอีกด้วย การเพิ่มธาตุอาหารขาดแคลนโดยใช้ปุ๋ยเคมีและปุ๋ยอินทรีย์ เป็นวิธีการที่ให้ผลดีเมื่อจัดการอย่างถูกต้อง ในปัจจุบันมีการคัดเลือกจุลินทรีย์จากธรรมชาติและพบว่าหลายชนิดมีประสิทธิภาพสูงในการเพมธาตุอาหารบางธาตุให้แก่พืช จึงได้มีการนำมาพัฒนารูปแบบเพื่อใช่เพิ่มปริมาณธาตุอาหารใส่ลงไปในดิน ปุ๋ยกลุ่มใหม่นี้ เรียกว่า “ ปุ๋ยชีวภาพ (biofertilizer)“ หรือ microbial fertilizers หรือ bioinoculants

ปุ๋ยชีวภาพนั้น แต่เดิมมีความหมายกว้างมาก ครอบคลุมทั้งปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมัก ปุ๋ยพืชสดและสารพัดจากพืช ต่อมามีคำนิยามเฉพาะเจาะจงว่า ปุ๋ยชีวภาพ คือ ปุ๋ยซึ่งประกอบด้วยจุลินทรีย์ที่คัดเลือกแล้ว่าเป็นสายพันธุ์ดี (active strains) และมีปริมาณมาก เมื่อใช้คลุกเมล็ด ใส่ให้ติดผิวรากหรือท่อนพันธุ์หรือใส่ลงไปในดิน จุลินทรีย์เหล่านั้นจะเพิ่มประชากรและสร้างกลุ่มหรือโคโลนี (colony) ในดินรอบผิวราก (rhizosphere) ที่ผิวรากหรือในราก แล้วส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืชโดยช่วยให้พืชได้รับธาตุอาหารมากขึ้น มี 2 ประเด็นคือ ปุ๋ยชีวภาพต้องประกอบด้วยจุลินทรีย์ที่มีประสิทธิภาพในปริมาณที่มากพอโดยสามารถระบุชื่อและสายพันธุ์ได้และใช้แล้วสามารถทำให้พืชได้รับธาตุอาหารเพิ่มขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพจากสภาวะที่จุลินทรีย์นั้นอยู่ในดินหรือยู่ร่วมกับพืช เช่น การตรึงไนโตรเจนหรือการเพิ่มความเป็นประโยชน์ของธาตุอาหาร ได้แก่ การละลายสารประกอบฟอสเฟตหรือทำให้พืชได้รับธาตุอาหารมากขึ้นทางอ้อม เช่น ช่วยเพิ่มพื้นที่ผิวสำหรับดูดน้ำและธาตุอาหาร การกำหนดเหล่านี้ทำให้สามารถแยกปุ๋ยชีวภาพออกจากปุ๋ยอินทรีย์ทั่วไป คือ ปุ๋ยคอก ปุ๋ยหมักและปุ๋ยพืชสดออกจากกันอย่างชัดเจน

นปัจจุบันนั้นมีการนำคำว่าชีวภาพมาต่อท้ายผลิตภัณฑ์สำหรับการบำรุงดินอย่างกว้างขวาง เนื่องจากเกษตรกรไทยมีทัศนะคติที่ดีต่อคำนี้ เช่น ปุ๋ยหมักชีวภาพ และน้ำสกัดชีวภาพ ซึ่งผลิตภัณฑ์เหล่านี้มีการใช้จุลินทรีย์ในธรรมชาติหรือจุลินทรีย์ที่เตรียมขึ้นเพื่อเร่งการสลายสารอินทรีย์ซึ่งเป็นวัตถุดิบในการหมัก ผลิตภัณฑ์ที่ได้จึงไม่ได้เป็นปุ๋ยชีวภาพดังข้อกำหนดตามที่กล่าวมาข้างต้น ปุ๋ยชีวภาพแบ่งออกได้เป็น 2 กลุ่มตามกิจกรรมหลักของจุลินทรีย์ที่มีอยู่ในปุ๋ยคือ

1.ปุ๋ยชีวภาพช่วยเสริมธาตุอาหารในดิน ปุ๋ยชีวภาพประเภทนี้จะมีจุลินทรีย์ที่ช่วยตรึงไนโตรเจน (noyrogen fixing microorganisms) เป็นหลัก โดยจุลินทรีย์ใช้เอนไซม์ไนโตรจีเนส (nitrogenase) เร่งปฏิกิริยาการเปลี่ยนแก๊สไนโตรเจนจากอากาศเป็นแอมโมเนีย อันเป็นรูปที่จุลินทรีย์และพืชใช้ประโยชน์ได้ จุลินทรีย์ประเภทนี้แบ่งเป็น 2 กลุ่ม คือ กลุ่มแรกจะมีภาวะอยู่ร่วมกัน (symbiosis) กับสิ่งมีชีวิตอื่นและกลุ่มที่ 2 คือ ดำรงชีพแบบอิสระ

2.ปุ๋ยชีวภาพส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช โดยกลไกต่างๆ ซึ่งมี 2 ประเภท คือ ประเภทที่ 1 ไรโซแบคทีเรียส่งเสริมการเจริญเติบโตของพืช (plant growth promoting rhizobacteria, PGPR) จุลินทรีย์ประเภทนี้มีบทบาทต่อการเจริญเติบโตของพืชหลากหลายและแตกต่างกันออกไป เช่น ตรึงไนโตรเจน ผลิตสารควบคุมการเจริญเติบโตของพืช (plant growth regulators) ช่วยละลายธาตุอาหารและช่วยให้พืชดูดซึมธาตุอาหารได้ง่าย (solubilization and uptake of nutrients) หรือควบคุมทางชีวภาพ (biological control) และประเภทที่ 2 ปุ๋ยชีวภาพมีบทบาทเสริมประสิทธิภาพการหาอาหารของรากพืช เช่น เชื้อราไมคอร์ไรซา (mycorrhizal fungi) และจุลินทรีย์ละลายฟอสเฟต (phosphate solubilizing microorganisms)

ในปัจจุบันปุ๋ยชีวภาพที่ใช้ได้ผลดี มีการส่งเสริมให้เกษตรกรใช้อย่างกว้างขวางในประเทศไทยและประเทศต่างๆคือปุ๋ยชีวภาพไรโซเบียม ส่วนปุ๋ยชีวภาพชนิดอื่นๆนั้น แม้จะมีข้อมูลด้านการวิจัยมาก แต่ส่วนใหญ่จะเป็นผลจากการทดลองในห้องปฏิบัติการและการทดลองในเรือนปลูกพืช ซึ่งสภาพการควบคุมยังต้องการข้อมูลภาคสนามอีกมาก เพื่อนแสดงถึงความคุ้มค่าในการใช้ระดับไร่นาของแต่ละพื้นที่ แต่ที่นำความรู้จากการวิจับเบื้องต้นมาใช้อธิบายเชิงทฤษฎีเพื่อให้ทราบความก้าวหน้าทางวิชาการด้านปุ๋ยชีวภาพแต่ละชนิด

 

อ้างอิง : http://www.gofertilizerplus.com/ปุ๋ยชีวภาพ01/

0 Likes

Comments: 0

There are not comments on this post yet. Be the first one!

Leave a comment

Call Now Button